نقدی بر بیستمین دوره‌ی جشنواره تئاتر کوردی سقز

نوشته های مشابه

هزینه‌های جنجالی «جشن باران رحمت» در شهرداری سقز؛ بادکنک‌های چندصد میلیونی و دف‌نوازی میلیاردی

اسفند ۷, ۱۴۰۴

بازداشت‌ها، آزادی‌ها و سکوت؛ شفافیت و مطالبه جدی افکار عمومی سقز

اسفند ۷, ۱۴۰۴

گسترش دامنه بازداشت‌ها در شهرداری سقز؛ ۹ کارمند و ۴ عضو شورای شهر بازداشت شدند

اسفند ۷, ۱۴۰۴

نقدی بر بیستمین دوره‌ی جشنواره تئاتر کوردی سقز

«وقتی مدیریت آشفته، سانسور رسانه‌ای را جایگزین پاسخگویی می‌کند»

✍️ اسماعیل صادقی

🔹بیستمین دوره تئاتر کوردی سقز بیش از آنکه یک رویداد فرهنگی موفق باشد، به نمونه‌ای نگران‌کننده از مدیریت ناپایدار، حذف گفت‌وگو و سانسور نقد تبدیل شد؛ جشنواره‌ای که نه‌تنها نتوانست از ظرفیت نوزده دوره پیشین خود محافظت کند، بلکه بخشی از همان سرمایه اجتماعی را نیز سوزاند.

🔹رسانه «نیشتمان قلم» پیش از آغاز جشنواره، بارها نسبت به پیامدهای اختلاف میان هنرمندان و نادیده‌گرفتن بدنه فعال تئاتر سقز هشدار داده بود. این هشدارها از سر دلسوزی و با هدف پیشگیری از بحران مطرح شد، نه برای تخریب یک رویداد هنری. با این حال، روند برگزاری جشنواره نشان داد که این هشدارها یا شنیده نشد یا عامدانه نادیده گرفته شد.

🔹در طول جشنواره، بارها هنرمندان و حاضران، گزارش‌ها و مشاهدات خود از حواشی و ضعف‌های اجرایی را برای رسانه ارسال کردند؛ اما “نیشتمان قلم” با این ملاحظه که انتشار زود هنگام این موارد می‌تواند به اصل رویداد هنری لطمه بزند، سکوت اختیار کرد. سکوتی که امروز، با آشکار شدن ابعاد ناکارآمدی، دیگر قابل تداوم نیست.

🔹یکی از نخستین آسیب‌های جدی جشنواره، عدم حضور قطب‌الدین صادقی از همان مرحله پیش‌تولید بود. غیبت او، خلائی مدیریتی و محتوایی ایجاد کرد که دبیرخانه نه‌دتنها موفق به جبران آن نشد، بلکه خود به یکی از عوامل اصلی ایجاد حاشیه بدل شد. تغییرات مکرر در ترکیب دبیرخانه تا روزهای پایانی جشنواره، نشانه‌ای آشکار از بی‌ثباتی و فقدان برنامه‌ریزی بود.

🔹از سیزده اثر پذیرفته‌ شده، دو اثر از ترکیه و دو اثر از سوریه به دلیل مشکلات ناشی از ضعف هماهنگی و آماده‌سازی، اساساً به ایران نرسیدند؛ مسئله‌ای که مستقیماً متوجه دبیرخانه جشنواره است. افزون بر آن، دو اثر از دهوک نیز به علت نقص فنی سالن و نبود امکانات استاندارد، نتوانستند اجرای خود را به پایان برسانند؛ رخدادی که برای جشنواره‌ای با ادعای جایگاه بین‌المللی، یک شکست جدی محسوب می‌شود.

🔹نارضایتی‌ها به بخش اجرایی محدود نماند. شیوه پذیرایی از هنرمندان بارها با اعتراض شرکت‌ کنندگان مواجه شد و در نهایت دبیرخانه ناچار شد در روز پایانی، محل غذاخوری را تغییر دهد؛ تصمیمی دیرهنگام که بیشتر واکنشی اضطراری بود تا نتیجه برنامه‌ریزی.

🔹تناقض در مواضع مدیران جشنواره نیز قابل چشم‌پوشی نیست. دبیر اجرایی پیشتر در گفت‌وگو با نیشتمان قلم، حضور اعضای دبیرخانه در بخش اجرا را تخلف دانسته بود؛ اما آخرین اجرای جشنواره بیستم، اثری از یکی از اعضای همان دبیرخانه بود. این دوگانگی، اعتماد به ساختار اجرایی جشنواره را به‌ شدت زیر سؤال می‌برد.

🔹قطب‌الدین صادقی بارها هنرمندان سقزیِ تحریم‌ کننده جشنواره را متهم به تلاش برای ضربه‌زدن به آن کرد و هرگاه درباره کاستی‌های جشنواره از او پرسیده شد، مسئولیت مشکلات را متوجه عده‌ای از پیشکسوتان و تئاتری‌های سقز دانست. این رویکرد، به‌جای پذیرش مسئولیت، شکاف موجود را عمیق‌تر کرد.

🔹در این میان، عملکرد روابط عمومی جشنواره نیز یکی از نقاط تاریک این دوره بود. روابط عمومی بیستمین جشنواره تئاتر کوردی، به‌جای ایفای نقش پل ارتباطی میان جشنواره، رسانه‌ها و منتقدان، تمام توان خود را صرف سانسور اتفاقات، کنترل روایت‌ها و جلوگیری از انتشار هرگونه نقد کرد؛ تا جایی که حتی نقد محترمانه و کارشناسانه نسبت به شخص قطب‌الدین صادقی نیز عملاً امکان بروز نیافت. نتیجه این رویکرد، ضعیف‌ترین بازتاب رسانه‌ای جشنواره در سال‌های اخیر بود.

🔹روابط عمومی جشنواره تا آخرین روز نیز نتوانست برنامه‌ای ثابت و دقیق ارائه دهد و فراخوان‌ها بارها به دلیل اشتباهات تایپی و زمانی اصلاح شدند. هزینه‌کرد گسترده برای تعریف و تمجید از اعضای دبیرخانه و فرافکنی در کمبودها، نتوانست ضعف ساختاری جشنواره را پنهان کند.

🔹در بخش عکاسی، به‌ جز آثار داوران، خروجی قابل‌توجهی وجود نداشت. به گفته یکی از داوران، به دلیل عدم استقبال عکاسان، ناچار به استفاده از آثار خود شدند؛ موضوعی که بار دیگر ضعف اطلاع‌رسانی و جذابیت جشنواره را نشان می‌دهد.

🔹دبیر جشنواره، سیاست این دوره را «معرفی اساطیر کوردی» اعلام کرده بود؛ اما نه در طراحی فضای جشنواره، نه در آثار نمایشی و نه در برنامه‌های جانبی، نشانی جدی از این هدف دیده نشد. شعارها در حد گفتار باقی ماندند. این در حالی است که از یک‌سو رقابت داوری عامل دشمنی معرفی شد و از سوی دیگر، کمیته داوری و ارزیابی آثار به‌ طور کامل فعال بود؛ تناقضی که هیچ‌گاه توضیح داده نشد.

🔸پیش از این نیز تأکید شده بود که تمام خواست هنرمندان سقزی از دبیر جشنواره، در سه مطالبه مشخص خلاصه می‌شد:

➖نخست؛ احترام به هنرمندان و پیشکسوتان تئاتر سقز و اتخاذ سیاست تعامل و همفکری در سیاست‌گذاری جشنواره.

➖دوم، هشدار نسبت به برگزاری جشنواره بدون داوری؛ تصمیمی که پس از نوزده دوره، نه‌ تنها کمکی به بهبود فضا نکرد، بلکه آشفتگی و آسیب به اعتبار جشنواره را تشدید کرد.

و سوم؛ انتظار از دکتر صادقی برای ارتقای ظرفیت ایجاد شده در نوزده دوره گذشته، نه تحمیل سلیقه‌ها و افکار شخصی و بی‌توجهی به خواست جمعی هنرمندان سقزی.

نادیده‌گرفتن این مطالبات روشن، امروز جشنواره را به وضعیتی رسانده که دیگر نمی‌توان مشکلات آن را به تحریم یا دشمنی تقلیل داد.
با توجه به اینکه این جشنواره با هزینه‌ کرد از سرمایه عمومی مردم سقز برگزار می‌شود، مردم حق دارند بدانند چه بر سر بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی کوردها آمده است. نقد این جشنواره نه تخریب هنر است و نه دشمنی با تئاتر؛ بلکه تلاشی است برای بازگرداندن صداقت، پاسخگویی و احترام به رویدادی که اگر اصلاح نشود، در دوره‌های آینده بیش از این آسیب خواهد دید . . !