✔️افزایش قیمت، کاهش کیفیت؛ نانواییهای آزادپز همچنان پیشتاز نان باکیفیت در سقز
🔹همزمان با افزایش قیمت نان در سقز، انتظار طبیعی شهروندان این بود که کیفیت این کالای اساسی نیز بهبود یابد؛ اما واقعیت میدانی نشان میدهد که نه تنها این انتظار محقق نشده، بلکه به باور بسیاری از مردم، کیفیت نان، بهویژه نان لواش، نسبت به گذشته نیز کاهش یافته است. در حالی که قیمت برخی انواع نان، از جمله نان لواش، با افزایش قابل توجهی روبهرو شد، کیفیت پخت، وزن چانه و میزان رضایت مصرف کنندگان روندی معکوس را طی کرده است.
🔹در ماههای اخیر، مسئولان حوزه آرد و نان بارها از ضرورت ارتقای کیفیت نان سخن گفتهاند. از جمله معاون توسعه و برنامهریزی فرمانداری سقز در جلسه کارگروه آرد و نان، بهبود کیفیت نان را یکی از دغدغههای اصلی مردم عنوان کرد؛ اما آنچه شهروندان در عمل مشاهده میکنند، فاصلهای آشکار میان مصوبات جلسات و وضعیت واقعی نانواییهاست. اگر قرار باشد نتیجه این نشستها تنها در حد توصیه، تذکر و صورتجلسه باقی بماند، نمیتوان انتظار داشت کیفیت نان تغییر محسوسی پیدا کند.
🔹گزارشهای مردمی نیز حاکی از آن است که در برخی نانواییها، وزن چانه نان و کیفیت پخت تنها در زمان حضور بازرسان به استاندارد نزدیک میشود و پس از پایان بازدیدها، شرایط به روال سابق بازمیگردد. اگر چنین گزارشهایی صحت داشته باشد، نشان میدهد که بخشی از نظارتها بیشتر جنبه تشریفاتی دارد تا بازدارنده و اصلاحی؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در شیوههای نظارت را دوچندان میکند.
🔹نان، مهمترین غذای سفره بسیاری از خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد، است. بنابراین کاهش کیفیت آن تنها یک مسئله صنفی نیست، بلکه مستقیماً با سلامت عمومی، معیشت مردم و امنیت غذایی جامعه ارتباط دارد. نانی که از کیفیت لازم برخوردار نباشد، هم بخشی از هزینه خانوار را هدر میدهد و هم میتواند سلامت مصرف کنندگان را تحت تأثیر قرار دهد. به تعبیر بسیاری از شهروندان؛ “نان همچنان در تنور بیتدبیری میسوزد”، وضعیتی که هم از جان میگیرد و هم از جیب . . !
🔹در مقابل، تجربه برخی نانواییهای آزادپز( اغلب تنوری سنتی و عامه پسند)، نکتهای قابل تأمل را آشکار میکند. این واحدها، با وجود آنکه آرد را با هزینهای بسیار بالاتر از نرخ یارانهای تهیه میکنند، برای حفظ مشتری و اعتبار خود، معمولاً نانی با کیفیتتر، خوش پختتر و مطلوبتر عرضه میکنند. هر چند ممکن است وزن چانه در برخی از این نانواییها تفاوت اندکی داشته باشد، اما کیفیت پخت، تخمیر مناسب خمیر و رضایت مشتریان، این تفاوت را تا حد زیادی جبران میکند.
🔹یکی از عوامل مؤثر در کیفیت نان، استفاده از خمیرمایه طبیعی و رعایت زمان استاندارد تخمیر است. در مقابل، استفاده از افزودنیهای غیرمجاز یا تسریع فرایند تخمیر، علاوه بر افت کیفیت نان، میتواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت دستگاه گوارش مصرفکنندگان به همراه داشته باشد. از این رو، نظارت بر شیوه تولید نان باید صرفاً به وزن چانه محدود نشود و کیفیت مواد اولیه و فرآیند تولید نیز به طور جدی مورد ارزیابی قرار گیرد.
🔹پیشنهاد میشود اعضای کارگروه آرد و نان، مسئولان فرمانداری و دستگاههای نظارتی، ضمن بازدید از نانواییهای آزادپز موفق، عوامل مؤثر بر کیفیت تولید آنها را بررسی و از این تجربهها برای اصلاح عملکرد نانواییهای یارانهای بهره بگیرند. همچنین شایسته است نانوایانی که با رعایت اصول فنی، استفاده از خمیر طبیعی و پرهیز از افزودنیهای غیرمجاز، نان با کیفیت تولید میکنند، مورد تقدیر قرار گیرند و در صورت احراز شرایط قانونی، در اولویت تخصیص سهمیه آرد یارانهای یا سایر مشوقهای حمایتی قرار گیرند.
🔹از سوی دیگر، اگر برخی واحدهای نانوایی صرفاً به دلیل برخورداری از روابط و نفوذ، بدون توجه به کیفیت خدمات، از امتیاز سهمیه آرد یارانهای بهرهمند شدهاند و در برابر تخلفات احتمالی نیز پاسخگو نباشند، نه تنها عدالت در نظام توزیع آرد زیر سؤال میرود، بلکه انگیزه نانوایان متعهد و قانونمدار نیز تضعیف خواهد شد. استمرار چنین وضعیتی، اعتماد عمومی به نظام نظارت را کاهش میدهد.
🔹در نهایت، آنچه مردم انتظار دارند، برگزاری جلسات بیشتر نیست؛ بلکه مشاهده نتایج ملموس در کیفیت نانی است که هر روز بر سر سفرههایشان قرار میگیرد. افزایش قیمت، زمانی برای افکار عمومی قابل پذیرش خواهد بود که با افزایش کیفیت، رعایت حقوق مصرفکننده، نظارت مؤثر و پاسخگویی مسئولان همراه باشد. در غیر این صورت، گرانی نان بدون بهبود کیفیت، تنها فشار مضاعفی بر معیشت خانوارها وارد خواهد کرد و فاصله میان وعدهها و واقعیت را بیش از پیش آشکار میسازد.