نوشته های مشابه
✔️عدالت آموزشی؛ از کنکور تا نحوه تأمین بودجه دانشگاه‌های دولتی
✍️ اقبال پهلوانی
🔹یکی از مهم‌ترین وظایف حکومت‌ها تأمین آموزش، بهداشت و امنیت عمومی است؛ اما زمانی که دسترسی به آموزش باکیفیت بیش از هر چیز به توان اقتصادی خانواده‌ها وابسته شود، نتیجه چیزی جز گسترش بی‌عدالتی آموزشی نخواهد بود. این نابرابری می‌تواند به مرور موجب افزایش ناامیدی، نارضایتی و احساس تبعیض در جامعه شود. عدالت آموزشی زمانی معنا پیدا می‌کند که دانش‌آموزان، صرف‌نظر از محل تولد و وضعیت اقتصادی خانواده، از فرصت‌های نسبتاً برابر برای رشد و موفقیت برخوردار باشند.
🔹نتایج کنکور نیز هر سال بخشی از این نابرابری را آشکار می‌کند. امسال از میان ۴۰ رتبه برتر، ۲۱ نفر از تهران بوده‌اند، در حالی که سهم ۱۹ استان از رتبه‌های برتر صفر اعلام شده است. آیا می‌توان این تفاوت را صرفاً به هوش و تلاش فردی نسبت داد؟ دانش‌آموزی که در تهران به مدارس بهتر، کلاس خصوصی، اینترنت مناسب و منابع آموزشی متنوع دسترسی دارد، طبیعتاً با دانش‌آموزی که در روستایی دورافتاده با گوشی والدین و اینترنت ضعیف در کلاس آنلاین شرکت می‌کند، از نقطه شروع یکسانی برخوردار نیست. بنابراین باید سهم امکانات و توان اقتصادی خانواده‌ها را در نتایج کنکور جدی‌تر بررسی کرد.
🔹مسئله فقط کنکور نیست؛ آمارهای منتشر شده درباره ترکیب اقتصادی دانشجویان نیز پرسش‌های جدی ایجاد می‌کند؛ از جمله اینکه ۳۷ درصد دانشجویان از دو دهک بالای درآمدی و تنها ۷ درصد از دهک پایین هستند. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که چرا مدارس دولتی عادی، که بخش بزرگی از فرزندان این کشور در آنها تحصیل می‌کنند، سهم بسیار اندکی از رتبه‌های برتر دارند؟ اگر امکانات آموزشی، کلاس‌های خصوصی و مدارس باکیفیت برای خانواده‌های برخوردار قابل دسترس‌تر باشد، رقابت آموزشی دیگر نمی‌تواند صرفاً رقابت استعداد و تلاش تلقی شود؛ بلکه بخشی از آن به رقابت میان امکانات اقتصادی خانواده‌ها تبدیل خواهد شد.
🔹از سوی دیگر، دانشگاه‌های دولتی بخش مهمی از منابع خود را از بودجه عمومی کشور دریافت می‌کنند؛ یعنی منابعی که متعلق به همه مردم است. بنابراین پرسش اساسی این است که این منابع عمومی در نهایت چگونه و به نفع چه گروه‌هایی توزیع می‌شود؟ اگر فرزند خانواده‌ای کم‌برخوردار به دلیل نبود امکانات آموزشی مناسب از رقابت بازبماند و فرزند خانواده‌ای متمکن با استفاده از امکانات گسترده آموزشی وارد دانشگاه دولتی شود، آیا نمی‌توان گفت بخشی از منابع عمومی عملاً بیشتر در اختیار کسانی قرار گرفته که از ابتدا امکانات بیشتری داشته‌اند؟ عدالت آموزشی تنها زمانی محقق می‌شود که همه دانش‌آموزان پیش از آغاز رقابت، از فرصت‌های عادلانه برای رسیدن به خط شروع برخوردار باشند.
