✔️بحران آب آلوده به آرسنیک در روستای کوچکسفلی و دیگر روستاهای محور سقز – بوکان؛ بیتوجهی نماینده سقز و بانه به مطالبه آب شرب سالم
بهنام نیک سرشت
🔹چهار سال و اندی پیش، ضمن بررسی و تحقیق میدانی در مورد آلوده بودن آب این منطقه به سم خطرناک آرسنیک، همراه با تیم خبری نیشتمان قلم، به روستای کوچک سفلی مراجعه کردیم. محرز گردید که منابع آب زیرزمینی این روستا سرشار از عنصر آرسنیک است. با اعضای شورا و اهالی این روستا مصاحبه به عمل آمد و از بیماریهای شایع روستا که بسیاری را به هلاکت رسانده است، سخن به میان آمد.
این خبر به دست نماینده وقت رسید و قول تخصیص آب شرب سالم از مجتمع باغلوجه (قهرآباد سفلی) به روستای کوچک و چند روستای دیگر به نامهای بغدهکندی، باغلوجه، کوچکسفلی و احمدآباد سرا داده شد. طبق اعلام شورای وقت و نماینده وقت شهرستان سقز و بانه، سرانجام بودجه لازم برای تخصیص آب شرب سالم به روستاهای مذکور تعلق گرفت.
🔹باز هم این خبر نظر پایگاه خبری نیشتمان قلم را جلب کرد و پیگیری این موضوع را در صدر برنامههای خبری خود قرار داد. طی تحقیقات میدانی و اخبار موثق از اهالی روستاهای مشمول تخصیص آب شرب سالم، عملیات لولهگذاری برای این روستاها انجام شده است، ولی آب شرب سالم به خانههای اهالی روستای کوچک سفلی و دیگر روستاهای مشمول (بغدهکندی، باغلوجه و احمدآباد سرا) که بودجه هزینههای عملیاتی تا آبرسانی به منازل روستا را قبلاً از وزارت نیرو توسط نماینده وقت جذب شده بود، هنوز به مرحله بهرهبرداری نرسیده است.
🔹روستای کوچک سفلی و دیگر روستاهای مشمول این طرح با آب آلوده به سم آرسنیک مقاومت میکنند و دستوپنجه نرم میکنند و با مهمترین بیماریهای شایع مرگآور ناشی از سم آرسنیک، از جمله سرطان ریه، دیابت و سندرم کلیه، سخت زندگی میکنند و بهآسانی میمیرند!
مهمتر اینکه تمامی روستاهای مسیر سقز-بوکان، به دلیل قرارگیری این روستاها روی زون سنگهای دگرگونی آلوده به آرسنیک، از طریق آبهای زیرزمینی با این عنصر مواجه هستند؛ آرسنیک وارد خاک و حتی محصولات کشاورزی این منطقه شده و اهالی این روستاها را با این سم خطرناک مواجه کرده است و به مرور زمان، آنان را با بیماریهایی چون سرطان ریه، سرطان معده و روده، دیابت و سرطان پوست درگیر و از پای درمیآورد که بیشتر مشمول افراد مسن و کهنسال میباشد.
شایان ذکر است که منابع آب روستای کوچهطلا از توابع دهستان کلتپه نیز درگیر سم آرسنیک هستند. گویا لولهگذاری قبلاً انجام شده، ولی وارد فاز آبگیری نشده است.
🔹طبق بررسیهای به عمل آمده، گویا چندین بار این موضوع مهم را به نماینده فعلی هم اعلام کردهاند، ولی انجام و اتمام این طرح برای نماینده فعلی نیز جزو امور اولویتدار نیست و هر بار با وعدهها و قولهای خالی از عمل، از کنار این موضوع مهم بیتفاوت عبور میکند. آیا این موضوع آب آلوده به سم مرگآور آرسنیک برای نماینده وقت واقعاً اهمیتی نداشته یا اطلاع و دانشی از ماهیت آب آلوده به آرسنیک ندارد؟! نمیداند بسان تصادفات این محور، آرسنیک جان مردم را میگیرد!؟
خبرها حاکی از آن است که به دلیل تهیه مصالح لاین جدید جاده سقز-بوکان، در محل سرچشمه منبع آب شرب روستای کوچک سفلی، ماشینآلاتی که در این محل کار میکنند، سرچشمه منبع آب مصرفی این روستا را با مشکلاتی از جمله تغییر یافتن مسیر آب و کم شدن آب مواجه ساختهاند. حتی ورود آب آلوده به روستا به دلیل عملیات جادهسازی بسیار دشوار شده است و ناگزیر، بهعنوان مکمل آب این روستا، به وسیله تانکر، آب را از شهرهای اطراف به این روستا منتقل میکنند؛ موضوعی که به چاره و مسکنی موقت درآمده است.
🔹دیگر خبرها حاکی است که دلیل مختل شدن ورود آب به روستا، برهم خوردن محل سرچشمه آب ( بنام محلی سوێره) به دلیل عملیات تهیه مصالح برای لاین جدید جاده سقز-بوکان میباشد. تأملبرانگیز آن است که شرکت تولید مصالح (شرکت لقمانکار) برای لاین جدید جاده سقز-بوکان به معضلی دیگر برای تهیه آب مصرفی این روستا بدل شده است و مهمتر اینکه آلوده بودن منبع آب این روستا به مواد معدنی آرسنیک، انگار دیگر بهعنوان مسئلهای خطرساز برای کیفیت آب در اذهان و تصوراتشان مطرح نیست و دغدغه اصلی آنها از آب آلوده به آرسنیک، به کمیت و نبود آب مصرفی، ولو آنکه آلوده هم باشد، تبدیل شده است. به عبارتی دیگر، از بس که این روستا مشکلات کمآبی را تجربه کردهاند و شرکت تولید مصالح جاده این مشکل را برای آنها مضاعف کرده است، بحرانی به نام آلوده بودن منبع آب این روستا به سم مرگآور آرسنیک و بروز انواع سرطانها را فراموش کردهاند.
🔹تنها مسئولی که میتواند به داد این روستا و روستاهای مشمول آبرسانی مجتمع باغلوجه و دیگر روستاهای درگیر آرسنیک برسد، نماینده این شهرستان است که با رایزنی با مقامات مافوق، آبرسانی به این روستاها را تکمیل و آب سالم و کافی را به منازل این روستاها منتقل کند، ولی شواهد حاکی است که انجام این کار و نجات مردمان این روستاها از سم مرگآور آرسنیک در اولویت کاری این نماینده نیست.
عملیات اتمام لاین جدید سقز-بوکان که سالهاست به سرانجام نرسیده است، تنها عملکرد و رزومه کاری این نماینده خواهد بود؛ که محتمل است اتمام این پروژه به دوره دیگر انتخابات و تبلیغات نماینده مجلس برسد.
🔹لازم به ذکر است که رگه معدنی طلای سقز، واقع در روستاهای قلقله، قبغلوجه و کرویان، حاوی آرسنیک موجود در سنگ میزبان آن، یعنی پیریت (سولفید آهن)، میباشد که بر اثر هوازدگی آب و سنگ، پیریت وارد آبهای زیرزمینی این منطقه شده است.
نوع رسوبات آرسنیک این منطقه تحت نام آرسنوپیریت و پیریت آرسنیکدار در رگه معدنی طلای این منطقه، از نظر زمینشناسی کاملاً مشهود است که به احتمال زیاد رگههای معدنی منطقه بوکان هم بیارتباط با حضور آرسنیک منطقه طلادار سقز نباشد.
در هر صورت، باید قبول کرد که روستاهای نزدیک به معدن طلای سقز هم حاوی آرسنیک هستند که در موقع معدنکاری و استخراج سنگ طلا، عنصر آرسنیک به راحتی هوازده شده و وارد آبهای زیرزمینی این منطقه خواهد شد و باید مشاوران و مدیران پروژه استحصال طلای سقز نیز فکری اساسی برای رفع آرسنیک این منطقه بکنند.
این موضوع قبلاً با مقالهای تحت نام «چالشها و پیامدهای زیستمحیطی معدنکاری طلای سقز» در همین پایگاه خبری، بهطور مبسوط تشریح گردیده است.