نوشته های مشابه
✔️ نغزی چند به زبان بیهقی٭
✍️ . . . رضا نوریپور
▫️چه نیک بگفته است آن خداوندگار قلم و محتشم دبیران ابوالفضل بیهقی که احمق مردا که دل درین جهان ببندد که نعمتی دهد و زشت بازستاند و آن استاد فقید بگفتی که تاریخ همه پند بودی تا در آن بنگری و نيك، احوال زمانه نگاه داری تا راستی بر تو آشکار آید که از بی خبری، زشت نامی و تباهی تولد گردد و جمله خلایق بباید در مکتب روزگار و چرخش دهر تلمذی کنند که همگان را این نکته کفایت کند که آنچه نداشته، اینک دارند و آنچه دارند لیک فردا نخواهند داشت و خاصه آنان را معطوف بدارد که در پیش کارند و امور مسلمین بدانان مُفوّض گشته تا نیک بنگرند که به هیچ حال آنرا مهمل نتوان فروگذاشت که امور آنان کاری است و تاریخ تأدیبی است مر آنان که درم پذیرند و شمع دین بمیرانند و در کار دین و مسلمین جهد نکنند و ازبهر حطام دنیا در پی منازعت و مکاوحت برفتهاند.
▫️در میانهی تاریخ چنین سخنها از برای آن آوردهاند که خفتگان و به دنیا فریفتگان بیدار شوند که دل بستن به دنیا نه کاری است به خرد و دل نهادن بر این منزل عارض را نشاید و آن کنند که امروز و فردا را سود بود. دل مردم نگاه دارند و بر راه خدا و رضای خلق خدا گام بردارند که این عارضی را نشاید دل به گرو نهادن و به رغم خلایق عمل کردن نه چنانکه خدا را خوش آید و نه خلق خدای عز و جل.
▫️و آنچه نوشته آید در این مقال حدیثی است بر این باب که آنان را که بر مسندند فردا بازخواستی فراخور شغلشان فراز آید و آنگاه بر همگان آشکار آید که چه کردند و چه خوردند و چه بردند و همه خواهند دید و تاریخ را سود در آن بود که گرد خبایا گشته و از آن التقاطها کرده تا بر همه مقرر گردد که جهان بر محل خطر است و آن خطر دارد که از آن بر حذر است و آنان که چشم طمع بنهادهاند تا کسی درمشان دهد و حقی ضایع کنند و این از زعارتی است که در طبعشان مؤکد است و به پاسخ آن گرفتار بباشند و عاقبت تهور و تعدی خود ببینند و خداوند به هیچ حال بر حقالناس اغماض نکند و آنگاه که به ایشان گفته آید “وقفوهم انهم مسئولون” از جواب عاجز گردند و معجم شوند و عذری بر آنان روا نباشد که گفتهاند به جز کشتهی خود ندروی.
▫️و در زیر مثالی بیاورم که پند باشد بهر همه و آنان که چشم طمع به حطام دنیا دوخته و بر در این عارض به طمع به دریوزگیاند و خود خرف روزگار خویش گشتهاند و بر اریکهی زیادهخواهی خوش خورند و بد خسبند چه آنان که به زیادت خورند، خوابی سخت عارض آید.
و آن این بود که از پدر ماضی خویش انارالله برهانه به یاد دارم که مرا نصیحت بکردی که آن مرشد پیر را که خداوند سبحانه و تعالی از هر دری بر او بگشادی ابواب رحمت خویش و او را مال و ضیاع دادی به زیادت و به روزگار کسی مهتر نبود چون او در بیع و در دین. گویند کسی خواست از او گندم بستاند به متاعی و در راه سواری به او برسید و بگفت که نیک اوضاع نگه دار که تو را مغبون نسازد که او مردی است مغبونگر و سخت با حزم. و آن کجاندیش را چنان دریافت شد که او را به مال خسران باشد. به پیر برسید و تقاضای بیع بکرد. مفتاح بدوی بنمود و بفرمود هر آنچه از آن توست بردار و جانب هر دو نگاه دار که خود موکلی. او نیز چون این بدید فرصت غنیمت شمرد و به زیادت دو چندان از او گندم ببرد و برفت. در راه باز به سوار رسید. او را گفت چه کردی؟ غابنی یا مغبون؟ گفتش سخن کوتاه آر که نیک آمده است. مفتاحم بداد و مالی دو چند آوردم و خود خبر ندارد که من فاضلترم از او. سوار بر او نیشخندی بزد و بگفت: دل خویش تباه مکن که او را مال به زیادت باشد و تو را سخت مغبون بداشته و خود ندانی. دنیایت بفروخته و آخرتت بستانده. تو از او مال بگرفتی و او از تو حال.
▫️و این پند باشد بهر همه تا آن به این نفروشند که این رفتنی است و بر عارض نشاید دل بنهادن و گر بخواستمی در این باب سخن براندمی و داد سخن دادمی، حدیث به اطناب کشد و خوانندگان را ملالی رسد و مرا از مکسلان برشمرند و درشت گویند که این یاوهگوی در این عهد رایانه و فضا چه گوید و چه ژاژ خاید. لیک آنان دانند که چشم بصیرت به روزگار دارند و درخت انصاف و عدل بر زمینِ اقرار کارند.
٭
ابوالفضل محمدبنحسین بیهقی (متوفی 470 هجری) دبیر و کاتب دربار غزنویان. نثر شیوای او تاریخ بیهقی را ماندگار کرده است
- اندازه نان کماکان کوچکتر میشود؛ آیا نظارتی بر کمفروشی نانواییها وجود دارد . . ؟! - مرداد 13, 1405
- تورم تیرماه به ۸۷.۹ درصد رسید؛ کردستان همچنان در صدر تورم، اما نمایندگان کجا ایستادهاند؟ - مرداد 10, 1405
- نغزی چند به زبان بیهقی - مرداد 3, 1405
