نوشته های مشابه
«از گنجینه باستانی زیویه تا محرومیت از یک موزه تاریخی؛ وقتی میراث چند هزار ساله قربانی بی‌برنامگی مسئولان می‌شود»
🔹 کردستان سرزمینی است که در گوشه‌وکنار آن، آثار تمدن‌های کهن، محوطه‌های باستانی و گنجینه‌هایی ارزشمند نهفته است؛ میراثی که اگر به درستی شناسایی، حفاظت و معرفی شود، می‌تواند علاوه بر حفظ هویت تاریخی، به یکی از پایه‌های توسعه فرهنگی، گردشگری و اقتصادی تبدیل شود. در میان این گنجینه‌ها، سقز جایگاهی ویژه دارد؛ شهری با پیشینه‌ای کهن و پیوندی عمیق با تاریخ و تمدن این سرزمین، اما شهری که هنوز نتوانسته است چهره‌ای درخور قدمت و اهمیت تاریخی خود به جهان معرفی کند.
🔻 سقز؛ شهری کهن، اما محروم از ویترین تاریخ
سقز را نمی‌توان تنها با نامی در کتاب‌های تاریخ یا چند اشاره پراکنده به قدمت آن معرفی کرد. این شهر و حوزه تاریخی پیرامونش، با آثاری چون محوطه باستانی زیویه و دیگر نشانه‌های تمدن‌های گذشته، بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی منطقه را در خود جای داده‌اند. با این حال، پرسش اساسی این است که چرا شهری با چنین پیشینه‌ای، هنوز از زیرساخت‌هایی متناسب با جایگاه تاریخی خود برخوردار نیست؟
🔹سقز یکی از شهرهای کهن این سرزمین است، اما قدمت تاریخی زمانی معنا پیدا می‌کند که آثار آن در معرض دید مردم قرار گیرد، برای نسل‌های آینده حفظ شود و به جهانیان معرفی گردد. نمی‌توان هر بار تنها واژه «کهن شهر سقز» را بر زبان آورد، بی‌آنکه برای نمایش عینی این کهن‌بودگی، برنامه‌ای روشن و اقدامی ماندگار در کار باشد.
تکرار واژه «تاریخی» و «باستانی» برای سقز، بدون فراهم‌کردن امکان مشاهده و شناخت ملموس میراث آن، نه خدمتی به تاریخ است و نه پاسخی به انتظار شهروندانی که حق دارند هویت تاریخی زادگاهشان را در قالب آثار حفاظت‌شده، موزه، نمایشگاه و مراکز فرهنگی ببینند. از این منظر، بسنده کردن به شعارهای تاریخی و تکرار نام گذشته، در حالی که نشانه‌های آن به درستی در زندگی امروز شهر حضور ندارند، می‌تواند توهینی به تاریخ و نادیده گرفتن شعور مردمی باشد که از مسئولان خود انتظار عمل دارند، نه صرفاً سخن.
🔻 زیویه؛ گنجینه‌ای که هنوز در خاستگاه خود جایگاه شایسته‌ای ندارد
در میان آثار تاریخی منطقه سقز، محوطه باستانی زیویه جایگاهی برجسته دارد؛ میراثی که نام آن با آثار ارزشمند باستان‌شناختی و شناخت بخشی از تاریخ تمدن‌های کهن این سرزمین گره خورده است. با این حال، پرسش همچنان پابرجاست: چرا باید شهری با چنین پشتوانه‌ای تاریخی، از یک موزه تاریخی متناسب با ظرفیت‌ها و اهمیت میراث خود محروم باشد؟
موزه صرفاً ساختمانی برای نگهداری اشیا نیست؛ موزه حافظه زنده یک ملت و پلی میان گذشته و آینده است. موزه می‌تواند آثار تاریخی را از محدوده کتاب‌ها و روایت‌های شفاهی خارج کند، آن‌ها را به نسل جوان بشناساند و زمینه‌ای برای پژوهش، آموزش، گردشگری و رونق اقتصادی فراهم آورد.
🔹سقز به فضایی نیاز دارد که در آن، تاریخ این منطقه به‌صورت علمی و مستند روایت شود؛ جایی که بازدید کننده بتواند با سیر تمدن، یافته‌های باستان‌شناختی، پیشینه زیویه و هویت تاریخی منطقه آشنا شود. این شهر در کنار حفاظت اصولی از آثار و رعایت ضوابط تخصصی میراث فرهنگی، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری ایران تبدیل شود.
اما وقتی هنوز مطالبه ایجاد یک موزه تاریخی در سطحی متناسب با این پیشینه، به نتیجه‌ای ملموس نرسیده است، این پرسش جدی مطرح می‌شود که مسئولان و نمایندگان این شهر، میراث تاریخی سقز را در کجای برنامه‌های توسعه‌ای خود قرار داده‌اند؟
🔻 نمایندگان و مسئولان؛ سهم تاریخ سقز از وعده‌ها چیست؟
یکی از انتقادهای جدی به عملکرد مسئولان و نمایندگان سقز، فاصله میان سخن گفتن از ظرفیت‌های تاریخی شهر و اقدام عملی برای معرفی و حفاظت از آن‌هاست. اگر قرار است سقز به عنوان شهری باستانی شناخته شود، این شناخت باید در قالب طرح‌های مشخص، بودجه‌های قابل پیگیری، زیرساخت‌های فرهنگی و برنامه‌های پایدار گردشگری نمود پیدا کند.
انتظار می‌رود نمایندگان مجلس، مدیران اجرایی، مسئولان میراث فرهنگی و مدیریت شهری، به جای تکرار کلیشه‌ای قدمت سقز، گزارشی روشن از اقدامات انجام شده و برنامه‌های آینده خود ارائه دهند. چه میزان اعتبار برای ایجاد موزه، حفاظت از محوطه‌های تاریخی، معرفی آثار باستانی و توسعه گردشگری فرهنگی اختصاص یافته است؟ چه برنامه‌ای برای معرفی زیویه و دیگر ظرفیت‌های تاریخی منطقه به گردشگران داخلی و خارجی وجود دارد؟ و مهم‌تر از همه، مردم چه زمانی می‌توانند نتیجه ملموس این وعده‌ها را ببینند؟
وقتی شهری با چنین پیشینه‌ای حتی از داشتن یک موزه تاریخی درخور محروم است، نمی‌توان صرفاً با تکرار عنوان «کهن شهر» ادعای پاسداشت تاریخ آن را مطرح کرد. تاریخ با شعار حفظ نمی‌شود؛ به برنامه، بودجه، تخصص، نظارت و اراده‌ای جدی نیاز دارد.
🔹اگر نمایندگان و مسئولان در دوره مسئولیت خود نتوانند برای حفظ و معرفی این میراث گام‌هایی ماندگار بردارند، چه چیزی از عملکرد آنان برای نسل‌های آینده باقی خواهد ماند؟ آیا سزاوار است شهری که می‌تواند به یکی از کانون‌های مهم گردشگری تاریخی منطقه تبدیل شود، همچنان در معرفی هویت باستانی خود با کمبود زیرساخت و برنامه روبه‌رو باشد؟
🔻 غار کرفتو؛ ظرفیت تاریخی در انتظار معرفی شایسته
در کنار زیویه، غار کرفتو نیز از جاذبه‌های ارزشمند تاریخی و طبیعی منطقه به شمار می‌رود. این غار با ساختار طبیعی و بخش‌های معماری دست کند، نشانه‌هایی از استفاده انسان در دوره‌های مختلف تاریخی را در خود جای داده و ظرفیت قابل توجهی برای پژوهش و گردشگری فرهنگی دارد.
با این حال، برخورداری از آثار تاریخی به تنهایی توسعه گردشگری را تضمین نمی‌کند. معرفی علمی، دسترسی مناسب، حفاظت اصولی، امکانات راهنمایی گردشگران و پیوند این جاذبه‌ها با دیگر نقاط تاریخی منطقه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند ظرفیت‌های موجود را به فرصتی واقعی برای اشتغال و رونق اقتصادی تبدیل کند.
🔹سقز و محدوده تاریخی پیرامون آن می‌توانند با برنامه‌ریزی یکپارچه، مسیرهای گردشگری فرهنگی و تاریخی ایجاد کنند؛ مسیری که در آن، بازدید از محوطه‌های باستانی، شناخت تاریخ منطقه و حضور در یک موزه تخصصی، تجربه‌ای پیوسته و معنادار برای گردشگران فراهم آورد.
🔻 سقز را به گورستان تاریخ نسپارید!
تلخ‌ترین بخش ماجرا آنجاست که شهری با این میزان از پیشینه تاریخی، به‌جای آنکه گذشته خود را به سرمایه‌ای برای امروز و آینده تبدیل کند، همچنان درگیر محرومیت از امکاناتی است که برای معرفی آن گذشته ضروری‌اند. این وضعیت، پرسشی فراتر از گردشگری را مطرح می‌کند: آیا مسئولان سقز به اهمیت هویت تاریخی شهر در توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی آن باور دارند؟
از نمایندگان مجلس تا مدیران اجرایی و متولیان میراث فرهنگی، همگی باید در برابر این پرسش پاسخ‌گو باشند که برای جلوگیری از فراموش شدن میراث تاریخی سقز چه کرده‌اند و چه برنامه عملیاتی و زمان‌بندی شده‌ای در دست دارند.
🔹سقز را نمی‌توان با چند بنر، چند جمله درباره قدمت شهر یا تکرار نام زیویه، به جهان معرفی کرد. این شهر به موزه‌ای شایسته، برنامه‌ای جدی برای حفاظت و معرفی آثار، سرمایه‌گذاری فرهنگی و گردشگری و مدیریتی پاسخ‌گو نیاز دارد؛ مدیریتی که تاریخ را نه ابزاری برای سخنرانی، بلکه مسئولیتی برای اقدام بداند.
اگر نمایندگان و مسئولان این شهر همچنان از کنار چنین ظرفیت‌هایی بی‌تفاوت عبور کنند، حاصل این بی‌توجهی چیزی جز ازدست‌رفتن فرصت‌های توسعه، کمرنگ‌شدن پیوند نسل‌های آینده با گذشته و عقب‌ماندن سقز از جایگاهی نخواهد بود که می‌تواند در عرصه گردشگری تاریخی به دست آورد.
سقز را به گورستان تاریخ گسیل ندهید؛ شهری که گذشته‌ای کهن دارد، نباید در زمان حال از معرفی همان گذشته محروم بماند.
تاریخ سقز به شعار نیاز ندارد؛ به موزه، حفاظت، پژوهش، معرفی و اقدام عملی نیاز دارد. مردم این شهر حق دارند میراث نیاکان خود را نه فقط در نام‌ها و روایت‌ها، بلکه در فضایی واقعی و در دسترس ببینند. اکنون زمان آن است که مسئولان به‌جای تکرار گذشته، برای زنده نگه‌داشتن آن در زمان حال کاری انجام دهند.
- افزایش ۵۵ درصدی عوارض ارزش افزوده شهرداری‌ها؛ آیا سهم بیشتر سقز از منابع مالی، به توسعه شهر منجر خواهد شد؟ - آبان 9, 1405
- کردستان در محاصره گرانی؛ حاصل ناکارآمدی مسئولانی که وعده میدهند و عمل نمیکنند - آبان 7, 1405
- سقز؛ شهری کهن در محاصره بی‌توجهی، شهری که تاریخش را به فراموشی سپرده‌اند - آبان 5, 1405
