🔻بخش دوم: ضعف دیپلماسی اقتصادی؛ از مسئولیت مدیران تا ضرورت تغییر رویکرد توسعه
✍اسماعیل صادقی
▫️اگر در بخش نخست به ظرفیتهای اقتصادی اقلیم کردستان و فرصتهایی پرداختیم که میتوانند در مسیر توسعه سقز نقشآفرین باشند، اکنون پرسش اصلی متوجه عملکرد مجموعه مدیریت شهری و اقتصادی شهرستان است: چرا این ظرفیتها هنوز به یک برنامه عملیاتی و نتیجهمحور تبدیل نشدهاند؟
یکی از ضعفهای قابل طرح در مدیریت توسعه سقز، کمرنگ بودن مفهوم دیپلماسی اقتصادی در برنامهریزی شهری است. دیپلماسی اقتصادی الزاماً به معنای ورود شهرداری به مناسبات رسمی دولتها یا انجام وظایف دستگاههای مسئول تجارت خارجی نیست؛ بلکه به معنای ایجاد ارتباط هدفمند با نهادهای اقتصادی، اتاقهای بازرگانی، سرمایهگذاران و فعالان تجاری، شناسایی فرصتهای مشترک و فراهم کردن زمینه همکاریهای اقتصادی است.
🔹دیپلماسی اقتصادی؛ حلقه مفقوده مدیریت شهری
▫️شهرداری و شورای شهر، در کنار فرمانداری، دستگاههای اجرایی و نهادهای اقتصادی، میتوانند در این زمینه نقشآفرین باشند. معرفی ظرفیتهای سرمایهگذاری شهر، تهیه بستههای اقتصادی قابل ارائه به سرمایهگذاران، برگزاری نشستهای مشترک با فعالان اقتصادی اقلیم کردستان، ایجاد ارتباط سازمانیافته با شهرهای همجوار و دعوت از هیئتهای تجاری برای بازدید از ظرفیتهای سقز، از جمله اقداماتی است که میتوانست در دستور کار مدیریت توسعه شهرستان قرار گیرد.
اما پرسش این است که طی سالهای گذشته چه تعداد نشست اقتصادی هدفمند میان مدیران و فعالان اقتصادی سقز و اقلیم کردستان برگزار شده است؟ چه تعداد هیئت سرمایهگذاری با دعوت و برنامهریزی نهادهای مسئول به سقز آمدهاند؟ آیا اساساً فهرستی جامع از فرصتهای سرمایهگذاری شهر تهیه شده که بتوان آن را در اختیار سرمایهگذاران قرار داد؟
اگر پاسخ روشنی برای این پرسشها وجود ندارد، باید پذیرفت که بخشی از ظرفیتهای اقتصادی سقز نه به دلیل نبود فرصت، بلکه به دلیل فقدان برنامهریزی و ضعف در پیگیری ارتباطات اقتصادی، همچنان بلااستفاده مانده است.
🔹سقز و غیبت در نقشه توسعه اقتصادی استان
▫️موضوع دیگری که نمیتوان از کنار آن بهسادگی عبور کرد، جایگاه سقز در برنامههای کلان توسعه اقتصادی استان کردستان است. خارج ماندن سقز از محدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان، یکی از موضوعاتی است که ضرورت بازنگری در جایگاه اقتصادی این شهرستان و پیگیری سهم آن از برنامههای توسعهای استان را برجسته میکند.
البته نمیتوان انتظار داشت شهرداری بهتنهایی درباره محدوده منطقه آزاد یا سیاستهای تجاری و مرزی تصمیمگیری کند؛ این موضوع در اختیار نهادهای ملی و استانی است. اما پرسش اصلی متوجه میزان مطالبهگری و نقشآفرینی مدیران شهرستان در تصمیمسازیهای کلان است.
چرا ظرفیتهای اقتصادی سقز در چنین برنامههایی به مطالبهای مستمر و کارشناسیشده تبدیل نشده است؟ چرا مجموعه مدیریت شهرستان نتوانسته است با ارائه طرحهای توجیهی و مستندات اقتصادی، جایگاه این شهر را در معادلات توسعه استان پررنگتر کند؟
توسعه منطقهای زمانی متوازن خواهد بود که شهرستانها صرفاً منتظر تصمیمهای بالادستی نمانند و با ارائه برنامههای کارشناسی، برای سهم خود از منابع، زیرساختها و فرصتهای اقتصادی مطالبهگری کنند.
🔹مدیران شهری؛ از اداره روزمره شهر تا مسئولیت توسعه اقتصادی
▫️بیتردید شهرداری و شورای شهر مسئول مستقیم سیاست خارجی، تجارت مرزی یا جذب سرمایهگذاری خارجی نیستند؛ اما این محدودیت به معنای کنار گذاشتن مسئولیت آنان در توسعه اقتصادی شهر نیز نخواهد بود.
مدیریت شهری در دنیای امروز تنها به اداره خدمات روزمره و اجرای پروژههای عمرانی محدود نمیشود. شهرهایی که به دنبال توسعه هستند، از ظرفیت نهادهای شهری برای تسهیل سرمایهگذاری، معرفی فرصتهای اقتصادی، ایجاد ارتباطات بینشهری و حمایت از فعالیت بخش خصوصی استفاده میکنند.
از این منظر، عملکرد مدیران شهری سقز باید با این پرسش سنجیده شود که چه اندازه توانستهاند از موقعیت و ظرفیتهای پیرامونی شهر برای تقویت اقتصاد محلی استفاده کنند؟ آیا شورای شهر و شهرداری برنامه مشخصی برای تعامل اقتصادی با شهرهای اقلیم کردستان داشتهاند؟ آیا فرمانداری و دستگاههای اقتصادی شهرستان توانستهاند یک سازوکار مشترک برای پیگیری این موضوع ایجاد کنند؟ آیا بخش خصوصی در فرآیند تصمیمسازی اقتصادی جایگاه مؤثری داشته است؟
پاسخ به این پرسشها نیازمند ارائه گزارش عملکرد، برنامههای مصوب و نتایج قابل اندازهگیری است؛ نه صرفاً بیان وعدهها و تأکید بر ظرفیتهای بالقوه.
▫️سقز به یک نقشه راه اقتصادی نیاز دارد
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری برای سقز ضرورت دارد، تدوین یک نقشه راه مشخص برای بهرهگیری از ظرفیت اقلیم کردستان عراق است؛ نقشه راهی که در آن وظایف شهرداری، شورای شهر، فرمانداری، دستگاههای اقتصادی، اتاق بازرگانی و بخش خصوصی بهصورت روشن تعریف شده باشد.
این برنامه میتواند با تشکیل کارگروه دائمی همکاریهای اقتصادی سقز و اقلیم کردستان، تهیه بانک اطلاعات فرصتهای سرمایهگذاری، شناسایی شرکای تجاری، برگزاری نشستهای مشترک اقتصادی و معرفی پروژههای آماده سرمایهگذاری آغاز شود.
همچنین لازم است برای هر اقدام، زمانبندی، مسئول مشخص و شاخص ارزیابی عملکرد تعیین شود تا موضوع از سطح جلسات تشریفاتی و وعدههای اداری فراتر برود.
البته جذب سرمایهگذار تنها با دعوت و برگزاری همایش محقق نمیشود. سرمایهگذار به زیرساخت مناسب، ثبات تصمیمگیری، شفافیت اداری، امنیت سرمایه و امکان بازگشت سرمایه نیاز دارد. بنابراین، مدیریت شهری باید همزمان با توسعه ارتباطات اقتصادی، برای کاهش موانع سرمایهگذاری در داخل شهر نیز برنامه داشته باشد.
🔹فرصتسوزی تا چه زمانی؟
سقز نباید صرفاً به موقعیت جغرافیایی خود و نزدیکی به اقلیم کردستان افتخار کند؛ بلکه باید بتواند این موقعیت را به مزیت اقتصادی تبدیل کند. همسایگی با یک بازار اقتصادی زمانی ارزشمند است که به ارتباط تجاری، جذب سرمایه، ایجاد اشتغال و رونق تولید منجر شود.
امروز مسئله سقز فقط کمبود منابع یا محدودیتهای اقتصادی نیست؛ بخشی از مسئله به شیوه نگاه مدیران به فرصتهای توسعه بازمیگردد. شهری که ظرفیتهای پیرامونی خود را نمیشناسد، برای معرفی آنها برنامه ندارد و از ایجاد ارتباطات اقتصادی هدفمند غافل میماند، حتی در صورت برخورداری از موقعیت جغرافیایی مناسب نیز ممکن است از قافله توسعه عقب بماند.
اقلیم کردستان برای سقز میتواند فراتر از یک همسایه، یک شریک اقتصادی و فرصتی برای ورود به مناسبات گستردهتر تجاری باشد. اما تحقق این امکان، نیازمند تغییر نگاه مدیریتی، عبور از روزمرگی و حرکت به سمت برنامهریزی اقتصادی فعال است.
در نهایت، انتظار از مدیران شهری و اقتصادی سقز آن نیست که معجزه کنند؛ بلکه انتظار این است که از ظرفیتهای موجود شناخت داشته باشند، برای آنها برنامه تدوین کنند، از فرصتهای منطقهای بهره بگیرند و در برابر نتایج عملکرد خود پاسخگو باشند.
- فقدان دیپلماسی در اقتصاد شهری، سدی در مقابل توسعه سقز - آبان 25, 1405
- فقدان دیپلماسی در اقتصاد شهری، سدی در مقابل توسعه سقز - آبان 24, 1405
- جشنواره تئاتر کوردی سقز در آستانه بیستویکمین دوره؛ زیرساختهای فرهنگی همچنان بلاتکلیف - آبان 4, 1405